Hücre Nedir? Hücre Bölünmesi Nasıl Olur? Mitoz Mayoz Bölünme

Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar

Hücre Nedir? Hücre Bölünmesi Nasıl Olur? Mitoz Mayoz Bölünme

Özellikle minikler için önemli olan bir paylaşım sunmak istedik. İnsanoğlu beden halinde dünyaya geldiği anda itibaren kendi doku ve kemik yapısında sahip olduğu tüm oluşumu meydana getiren canlı organizma olarak ta tanımlayabileceğimiz yapı birimdir. Tabi bu hücre birimi sadece insanlarda değil canlı olan Bitki ve Hayvanlarda da bulunmaktadır. Yazımızın devamında basit haliyle hücrenin tanımını yapacağız. Sonrasında ayrıntılı bir biçimde özelliklerini ve çalışmasını aktarmaya çalışacağız. Yüce yaratıcı yarattığı her oluşum için bir sebep ve evre, zaman dilimi tayin etmiştir. Yazımızın devamında ayrıntılara girdiğimizde hücre bölünmesinin canlı olarak kaydedilmiş video görüntülerinin izleme olanağı bulacaksınız.

Hücre zarı: adından da anlalışdığı gibi korucuyu zırh görevi gören hücreyi çepe çevre kavrayan  Akıcı-mozaik yapılı iki katlı yağ tabakası arasında bulunan seçici geçirgenlik özelliğine (selektif permeabl) sahip protein-glikolipit bir zar tabakasıdır.

Ökaryotik bir hücrenin yapısı: 1)Çekirdekçik 2) Çekirdek 3)Ribozom 4)Vezikül 5)Granüllü (Tanecikli)Endoplazmik Retikulum 6)Golgi Aygıtı 7)Sitoiskelet 8)Granülsüz (Düz)Endoplazmik Retikulum 9)Mitokondriler 10)Koful 11)Sitoplazma 12)Lizozom 13)Sentriyoller (Sentrozom)

Hücre: (İngilizce: Cell -Latince: cellula) Canlıların en küçük yapı birimine denir. Hücre zarı, çekirdek ve sitoplazma olarak tanımlanan 3 ayrı organızmadan meydana gelir

1.Hücre Zarı Nedir?


Hücre Zarının Özellikleri :

1- Canlı bir birimdir
2- Hücreyi korumakla görevilidir. Seçici ve geçirgendir. Büyük moleküller Yağ çözücüler (alkol,aseton…) ve yağda çözünen maddeler (A,D,E,K vitaminleri) kendilerini oluşturan yapı taşlarına kadar parçalandıktan sonra geçerler.
3- Yapısı gereği Esnektir.
4- Şeffaf bir yapıya sahiptir Saydamdır (Işığı geçirir).
5- İki katmandan oluşur.
6- Yapı olarak Protein, yağ ve az miktarda karbonhidrattan oluşmuştur.
7- Yarı saydam, yap tabakasından oluştuğu için akışkandır.
8- Üzerinde hücre için gerekli olan madde alışverişini sağlayan porlar bulunur.

Hücrede Madde İletimi

A-Pasif taşıma: Hücrelerin enerji kullanmadan yaptıkları taşıma işlemidir.
Difüzyon: Moleküllerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru geçişleridir.
Ozmoz: Su moleküllerinin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru seçici geçirgen bir zardan geçişleridir.

1.Plazmoliz: Hücrenin, su konsantrasyonu az olan bir ortamda dışarıya su vererek büzüşmesidir.
2.Deplazmoliz: Plazmolize uğramış hücrenin saf suya konulduğunda su alarak tekrar eski durumuna geçmesidir.
3.Turgor: Hücrenin su alarak şişmesidir. Tek yıllık bitkilerin dik ve sert kalmasını sağlar.

İzotonik ortam: Hücre ve dış ortam yoğunluğunun aynı olduğu ortamdır.
Hipertonik ortam: Dış ortamdaki madde yoğunluğunun hücreden fazla olduğu ortam.
Hipotonik ortam: Dış ortamdaki su yoğunluğunun hücreden fazla olduğu ortam.

4.Osmotik basınç: Hücre sitoplazmasındaki çözülmüş maddeler fazla ise, su oranı düşük olur. Dış ortamdan su almak ister. İşte hücrenin su ihtiyacına osmotik basınç denir.
Turgor basıncı:Bitki hücrelerinde hücre içindeki suyun çepere uyguladığı basınçtır. Turgor basıncı ile osmotik basınç ters orantılıdır.

Hemoliz: Hücreni çok fazla su alıp parçalanmasıdır.
Diyaliz: Çözünmüş maddelerin yarı geçirgen bir zardan az yoğun ortama doğru hareketidir.

B-Aktif taşıma: Moleküllerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru enerji harcayarak geçmesidir. Yalnızca canlı hücrelerde görülür.

Eksositoz: Hücre içindeki maddelerin dışarı çıkarılmasıdır.
Endositoz: Hücre içine katı ve sıvı parçacıkların alınmasıdır. İkiye ayrılır:
a)Fagositoz: Zardan geçemeyecek kadar büyük katı moleküllerin hücre içine alınmasıdır.
b)Pinositoz: Sıvı maddelerin hücre içine alınmasıdır.

Hücre Çeperi (Hücre duvarı): Sadece bitkisel hücrelerde hücre zarı üzerinde yer alan ölü yapıdır. Koruma ve desteklik sağlar. Esas yapısı selülozdur.

2.Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasındaki sıvıdır. Yapısında organik ve inorganik maddeler bulunur. Organelleri barındırır.
Sitoplazmada Bulunan Organeller

• Endoplazmik Retikulum: Hücre zarı ile çekirdek arasında madde iletimini sağlar. İki çeşittir; ribozom taşıyanlara granüllü, taşımayanlara granülsüz endoplazmik retikulum denir. Granüllü ER protein sentezinde, Granülsüz ER lipid sentezinde görev alır.

Golgi Aygıtı

• Golgi Aygıtı: Yağ sentezlenmesi ve paketlenmesinde görevlidir. Mukus, lizozom, ara lamel, selüloz ve koful oluşumda görevlidir. ER ve golgi aygıtı, hücre ve çekirdek zarlarının oluşumunda birlikte görev yaparlar.

• Ribozom: Protein sentezleyen organellerdir. Virüsler hariç tüm hücrelerde bulunur.

Mitokondri

• Mitokondri: Hücrelerde O2 li solunumun yapıldığı ve enerjinin üretildiği merkezlerdir. Bakteriler, mavi yeşil algler, memeli alyuvarlarında mitokondri ve golgi aygıtı yoktur. Yapısında DNA, RNA ve ribozom bulunur.

Lizozomlar

• Lizozom: Hücre içi sindirimde görev yaparlar. Lizozomların parçalanıp hücre yapısına dağılması sonucunda hücrenin parçalanmasına OTOLİZ denir.

• Koful(Vakuol): Hücrenin madde alışverişinde, bazı maddelerin depolanmasında, hücre içi sindirimde ve hücresel boşaltım olaylarında görev alır.Tatlı su tek hücrelilerinde bulunan kontraktil kofullar sitoplazmanın su dengesini sağlar.

• Sentrozom: Sadece hayvan hücrelerinde bulunur ve bölünme sırasında kromozomları kutuplara çeker.Her sentrozom bir çift sentrioldan oluşur.

• Plastitler: Bitkilerde bulunan renk maddeleridir. Üçe ayrılır. Kloroplastlar yeşil renk verir. Kromoplastlar çiçek ve meyve rengini verir; bunlar ksantofil(sarı), Ozguncel.com likopin(kırmızı), karoten(turuncu)dir. Lokoplastlarda renksizdir, yedek besin depo ederler. Kloroplastlar fotosentezin yapıldığı yerlerdir, yapısında DNA, RNA ve ribozom bulunur.

Bitki ve Hayvan Hücresi Arasındaki Farklar:

• Hayvan Hücresi: Sentrozom vardır. Hücre çeperi ve plastitler yoktur. Kofullar küçük ve az gelişmiştir. Fagositoz ve Pinositoz olayları görülür.
• Bitki Hücresi: Sentrozom yoktur. Hücre çeperi ve plastitleri vardır. Kofulları büyük ve gelişmiştir. Yüksek yapılı bitkilerde lizozom yoktur. Fagositoz ve Pinositoz görülmez.

Hayvan Hücresi Bitki Hücresi

3.ÇEKİRDEK(Nukleus): Hücrenin hayatsal faliyetlerini kontrol eden; genetik maddeyi koruyan, hücre bölünmesini ve protein sentezini sağlayan yapıdır. Çekirdek zarı, çekirdek plazması, çekirdekçik ve kromatin iplik olarak 4 kısımdan oluşur.

Kromozomları Yapısı

Kromatin iplik: Bölünme öncesinde hücrenin çekirdeğinde uzun, ağ ve yumak şeklinde görülen yapıdır.
Kromozom: Genleri üzerinde barındırırlar. Hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliklerin spiral kıvrılıp, kısalıp, kalınlaşmaları sonucu oluşurlar.
Homolog Kromozom: Biri anadan diğeri babadan gelen, şekil ve büyüklük bakımından birbirine benzeyen, karşılıklı bölgelerinde (lokus) aynı veya zıt yönde etki eden genleri taşıyan kromozomlardır.
Canlı türlerinde kromozom sayısı tür belirleyici özellik göstermez. Canlıların farklılığı kromozomlar üzerindeki genlerin dizilişine bağlıdır.
Her türün kromozom sayısı sabittir.
Kromatit(Eş kromozom):Kromozom eşlenmesi sonucunda oluşan ipliklerdir. Kromatitler sentromer ile birbirine bağlıdır. İki kromatit bir kromozomu oluşturur.

Hücre Bölünmesi Nedir? Kaç Çeşit Bölünme Vardır Evreleri

Hücreler bölünerek çoğalır.Hacim-Yüzey, stoplazma-çekirdek oranının bozulması bölünmenin nedenlerindendir.Kontrols üz hücre bölünmesine kanserli dokularda rastlanýr. Hücre bölünmesi sırasında interfaz ve bölünme olmak üzere iki evre görülür.
İnterfaz(Hazırlık Evresi): Bölünme öncesinde görülür. ATP sentezi, replikasyon protein sentezi ve metaolik faliyetlerde artış gözlenir.
Bölünme: İki Şekilde gözlenir.a-çekirdek bölünmesi(karyokinez) b-sitaplozma bölünmesi(sitokinez). Genel olarak mitoz ve mayoz olarak gerçekleþir.

Mitoz Bölünme Evreleri:

1.Profaz: Kromatitten kromozomler oluşur. Kromatitler sentromer ile birbirine bağlanır. Kromozomlar eşlenir. Çekirdekçik ve çekirdek zarı erir, iğ iplikleri oluşur.

2.Metefaz: Kromozomlar ekvator düzlemine dizilrler.
3.Anafaz: Kromatitler iğ iplikleri ile birbirinden ayrılarak kutuplara doğru çekilirler.

4.Telofaz: Kromozomlar tekrar kromotin ağını oluştururlar. İğ iplikleri kaybolur. Oluşan çerdikler etrafında çekirdek zarı oluşur. Böylece karyokinez tamamlanır.

Sitokinez ise hayvan hücresinde boğumlanarak, bitki hücresinde orta lamel oluşarak tamamlanır.

Mitozun`un Biyolojik Önemi

1.Hücre sayısını çoğaltmak
2.Kromozom sayısını sabit tutma
3.Genetik bilginin her bir yavru çekirdeğe aktarılmasını garantiler.

Mitoz Bölünme Nasıl Meydana Gelir Video izle

Mayoz Bölünme Evreleri

I. ve II. Mayoz olarak incelenir. Bölünme safhaları aynı mitozdaki gibidir, bu safhalar farklı olarak iki kez gerçekleşir.
*Mayoz I de homolog kromozomlar, mayoz II de kromatidler ayrılır
*Profaz 1 de krossing-over olur.

Mayoz Bölünme Nasıl Meydana Gelir Video izle

Mayoz`un Profaz I Sırasında Meydana Gelenler

1.Sinapsis: Homolog kromozomların yan yana gelmesidir.
2.Tetrat: Sinapsis durumunda 4 kromatitin meydana getirdiği yapıdır. 1 tetrat = 2 kromozom = 4 kromatit
3.Krossing-over: Sinapsis sıransında homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında temas yerlerinde (kiazma) gerçekleşen parça değişimidir. Bu yeni gen kombinasyonlarına sebep olduğundan canlı çeşitliliğine yol açar.

Umuyoruz ki sonduğumuz bilgiler ve biyolojik oluşum sırasında meydana gelen evrelerde neler olduğu konusunda faydalı olmuşuzdur.

Sponsorlu Bağlantılar

Hücre Nedir? Hücre Bölünmesi Nasıl Olur? Mitoz Mayoz Bölünme” üzerine 2 düşünce

  1. sedanur

    Mayoz bölünme ve Mitoz bölünme video anlatımı izledim, hücre nedir özellikleri nelerdir hepsi ayrıntılı. çok güzel bir paylaşım olmuş. Teşekkürler.

    Yanıtla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>